به گزارش پایگاه اطلاع رسانی صبا به نقل از خبرگزاری فارس، همیشه فصل تابستان که می‌رسد خوزستانی‌ها و به ویژه اهوازی‌ها معتقدند گرمای هوا از 50 درجه سانتیگراد فراتر رفته و طبق قانون، ادارات دولتی باید تعطیل شوند، با این حال نه هیچ‌گاه دمای خوزستان در رسانه‌های رسمی از 50 بالاتر می‌رود و نه هیچ‌گاه ادارات این منطقه بر اثر گرما تعطیل می‌شوند.
اما سال 89 تفاوتی عمده با سال‌های دیگر داشت، پیش از اینکه این سال آغاز شود، رئیس سازمان هواشناسی خبر از موج گرمای زودهنگام در این سال داده بود. براساس این پیش‌بینی میانگین دمای هوا در ایران امسال دو درجه در مقایسه با حد نرمال، افزایش می‌یافت.
این پیش‌بینی‌ها درست از آب درآمد و موج گرمای بی‌سابقه‌ای در سه هفته خرداد ماه ایران را فرا گرفت. بسیاری از استان‌های گرم کشور تدابیر لازم را از پیش اندیشیده بودند. تغییر ساعات کاری در طول ایام تابستان از نیمه خرداد ماه جزو نخستین اقداماتی بود که در خوزستان انجام شد.
در حال حاضر استان به واسطه فعالیت مستمر و قدرتمند نیروگاه‌ها در آن، به نوعی شبکه برق کشور را به خود وابسته کرده. توان نصب شده نیروگاه‌های برق آبی در این استان 7 هزار و 50 مگاوات و 95درصد تولید انرژی برق آبی کشور مربوط به خوزستان زرخیز است.
خوزستان از نظر تولید نیروی الکتریکی یکی از قطب‌های کشور به شمار می‌رود، زیرا در این استان شش سد بزرگ بر روی رودخانه‌ها احداث شده و بزرگ‌ترین تولید کننده انرژی الکتریکی توسط نیروگاه‌های برق آبی در کشور است.
هم اکنون نیروگاه رامین اهواز از بزرگ‌ترین نیروگاه‌های حرارتی کشور در شمال شرق اهواز واقع شده و در ناحیه جنوب نیز دو نیروگاه جدید گازی آبادان و خرمشهر در حال بهره‌برداری و تولید انرژی الکتریکی هستند‌.
‌به طور کلی 12 نیروگاه شامل حرارتی، گازی و برق‌آبی در استان وجود دارد که همگی آنها آمادگی تولید را در تابستان سال‌جاری دارند که از این تعداد سه ‌نیروگاه، خرمشهر، زرگان و نیروگاه فجر مربوط به بخش خصوصی هستند.

*توازن در تولید و مصرف برق
نیاز مصرف انرژی الکتریکی در طی سال‌های اخیر رشد مضاعفی داشته است که حداکثر مصرف استان در سال 87 معادل 5 هزار و 422 مگاوات بوده که با رشد 7/1 درصدی در سال گذشته به 5 هزار و 809 مگا وات رسید.
این در حالی است که معاون بهره‌برداری سد و نیروگاه سازمان آب و برق استان خوزستان از آمادگی نیروگاه‌های برق آبی برای تولید تا مرز 6 هزار مگاوات در پیک تابستان امسال خبر داده است.
حبیب الله جعفری در نشست بررسی وضعیت آمادگی نیروگاه‌های برق آبی در پیک تابستان جاری وضعیت منابع آب را در سال‌جاری مطلوب دانسته و توانمندی سازمان آب و برق خوزستان را برای تولید برق در تابستان 89 و کیفیت پاسخگویی به نیازهای منطقه و پیک شبکه سراسری برق کشور مثبت ارزیابی کرده بود.
هم اکنون 20 درصد از انرژی مصرفی کشور در استان خوزستان تولید می‌شود که از این میزان 13 درصد در نیروگاه‌های برق آبی و هفت درصد در نیروگاه‌های حرارتی خوزستان تولید می‌شود.
براساس آخرین آمار توانیر، ظرفیت رسمی نصب شده نیروگاه برق در کشور 55 هزار مگاوات است که ظرفیت عملی آن به حدود 45 هزار مگاوات می‌رسد. با توجه به رشد هشت درصدی مصرف برق در روزهای اخیر و عبور آن از مرز 39 هزار مگاوات، هنوز حدود 6 هزار مگاوات برق مازاد در شبکه وجود دارد، از این رو تراز تولید و مصرف برق متعادل است؛ اما چالش‌هایی در سال‌جاری درباره رشد مصرف برق وجود دارد که نگران‌کننده به نظر می‌رسد. یکی از مهم‌ترین این چالش‌ها، مصرف رو به ازدیاد کولرهای گازی و مد شدن آن در استان‌های مرکزی و شمالی و مناطق خنک کشور است.
براساس برآورد توانیر، امسال مصرف برق کشور با تولید آن تقریبا برابر خواهد بود، از این رو نیازی به اعلام جدول منظم خاموشی مانند آنچه در تابستان 87 اتفاق افتاد،‌ نیست، با این حال متخصصان توانیر برخی چالش‌های فنی در شبکه توزیع برق کشور را متذکر شده‌اند؛ چراکه این چالش‌ها باعث افزایش خاموشی‌ها خواهد شد. در آخرین این مسائل، در گرد و خاک اخیری که کشور را فرا گرفت، پست‌های توزیع بسیاری در مرکز و جنوب کشور از کار افتادند که این‌گونه چالش‌ها احتمالا در تابستان گرم پیش‌رو باز هم امنیت ارائه برق در کشور را به چالش خواهد کشید.

*برق غیرمجاز، دغدغه همیشگی خوزستان
استان خوزستان به دلیل شرایط خاص جوی و گرمای زیاد از طرفی و نیز فعالیت صنایع بزرگ که اقتصاد کشور تا حد زیادی به آنها وابسته است، از نظر نیاز و تامین برق وضعیت خاصی دارد. افزایش درجه حرارت ناگهانی هوا در ماه‌های بهار موجب واردآمدن شوک شدید به شبکه برق و بروز خاموشی‌های ناخواسته و برنامه‌ریزی نشده و نارضایتی مردم شد.
مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق استان خوزستان با اشاره به اینکه در خردادماه سال جاری، گرمای خوزستان به طور بی سابقه‌ای افزایش یافت، می‌گوید: شبکه برق در دمای خاصی می‌تواند پایدار بماند و توانایی تحمل گرما تا دمای 45 درجه سانتیگراد را دارد و افزایش آن، خود یکی از علل قطعی‌های برق در تابستان است.
اسدالله اسدیان می‌افزاید: اما استفاده غیرمجاز از برق عمده علل قطعی‌های برق استان است که قطعا بیشترین ضربه را به شبکه وارد می‌کند. این مسئله، وقوع نوسانات بسیار در شبکه و حوادث پیش‌بینی نشده را ممکن می‌سازد.
وی خاطرنشان می‌کند: در سه ماهه نخست سال جاری 29 هزار انشعاب غیرمجاز از سراسر استان جمع‌آوری شده که بیشتر آنها در شهر‌های حاشیه استان از جمله آبادان، سوسنگرد، شادگان، خرمشهر و اروندکنار دیده می‌شود.
اسدیان برقراری 6 هزار و 291 فقره انشعاب جدید به منظور جایگزینی انشعابات غیرمجاز و همچنین نصب 559 دستگاه ترانس کم ظرفیت را از جمله اقدامات انجام شده در سه ماهه نخست سال‌جاری به منظور کاهش تلفات برق عنوان می‌کند.
مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق خوزستان افزایش مصرف همزمان برق را از دیگر علل قطعی‌های برق می‌داند: با توجه به درخواست مصرف کننده در ایام تابستان، تولید نیز باید افزایش پیدا کند که این امر موجب اعمال فشار مضاعف به شبکه و در پاره‌ای از اوقات منجر به قطعی برق می‌شود.
وی به قیمت برق اشاره می‌کند: بیشتر هزینه برق توسط یارانه‌ها پرداخت می‌شود، به طوری که قبض 15 هزار تومانی که به دست یک خانوار می‌رسد عملا هزینه 400 هزار تومانی داشته است. در صورتی که با حذف یارانه‌‌ها مردم تا حدودی به پرداخت قیمت واقعی برق در مراحل مختلف تولید، توزیع و انتقال آن، مجبور می‌شوند.
وی به زمان اوج مصرف برق که اصطلاحا پیک گفته می‌شود، اشاره می‌کند و اظهار می‌دارد: پیک محلی استان بین ساعات 13 و 30 دقیقه تا 17 و پیک سراسری از غروب آغاز و تا ساعت 12 شب ادامه دارد. هنگامی که پیک محلی و سراسری یکی شوند خیلی خطرناک بوده، به همین دلیل است که باید مدیریت بار انجام گیرد.

*جای پای بخش خصوصی در صنعت برق
در سفر دوم هیئت دولت به خوزستان احداث واحدهای هفت و هشت نیروگاه رامین مصوب شد که در حال حاضر در مرحله انجام مطالعات و توسعه زیرساخت‌‌هاست.
احداث این واحدها به دلیل گستردگی و خرید تجهیزات در مدت یک سال انجام پذیر نیست و نمی‌تواند سریعا وارد مراحل فیزیکی شود. به همین دلیل اقدامات ساخت فعلا پیرامون مطالعات و تغییراتی که باید در ارتباط با دیگر واحدها پیدا کند انجام می‌شود.
اینها بخشی از اظهارات معاون برنامه‌ریزی و تحقیقات شرکت برق منطقه‌ای خوزستان است.
عبدالرسول زرگر می‌گوید: 23 شرکت برای سرمایه‌گذاری در واحد نیروگاه‌های کوچک (نیروگاه‌های زیر 25 مگاوات) اعلام آمادگی کرده‌‌اند که شرکت برق منطقه‌ای خوزستان موافقتنامه ساخت را صادر کرده و در حال گرفتن مجوزهای مختلف بوده که البته زمان‌بر است.
به گفته وی، ساخت این نیروگاه‌ها منجر به حذف تلفات انتقال برق از محل تولید تا مصرف می‌شود. همچنین پراکندگی نیروگاه‌ها در سطح شهر و عدم تمرکز آنان در یک منطقه، از منظر پدافند غیرعامل نیز دارای اهمیت امنیتی برای شبکه سراسری برق است.
زرگر یادآور می‌شود: تاکید بر استفاده از انرژی‌های نو که چندسالی است اجرای این سیاست در کشور شدت گرفته و همچنین محدود بودن منابع به خصوص آب که با وجود خشکسالی، بسیار گریبانگیر شده، از دیگر دلایل ساخت نیروگاه‌های مقیاس کوچک به شمار می‌روند.
براساس اعلام شرکت برق منطقه‌ای خوزستان، آخرین پیک مصرف برق در بیست و هفتمین روز از فصل بهار به ثبت رسید.
زرگر در این باره توضیح می‌دهد: 6 هزار و 57 مگاوات آخرین پیک برق استان بوده که در 27 خردادماه و در دمای 52 درجه اتفاق افتاده است، به جز گرما عوامل دیگری مانند فرهنگ مردم در استفاده از وسایل برقی، نوع استانداردی که بر روی تجهیزات نصب می‌شود (برچسب انرژی)، نوع ساخت و ساز منازل و برقراری روشنایی غیرضروری در ایجاد پیک موثرند.
وی ادامه می‌دهد: خاموش کردن یک لامپ نیز تاثیر بسزایی در جلوگیری از ایجاد پیک دارد. به طور مثال اگر 20 میلیون خانوار در یک زمان مشخص هرکدام یک لامپ 100 واتی را خاموش کنند، 2 هزار میلیون وات انرژی صرفه‌جویی می‌شود، یعنی حدود 3/1 تولید برق نیروگاه رامین که البته رقم چشمگیری است.
این مقام مسئول در صنعت برق همچنین به نوسانات دو ماه اخیر در خوزستان اشاره می‌کند: گرمای بی‌سابقه‌ای که خوزستان در خردادماه شاهد بود اوج فشار کاری و غیرقابل پیش‌بینی را به دلیل افزایش تقاضای مردم برای شبکه برق در پی داشت.
به گفته زرگر، تمامی ترانس‌های نصب شده و 97 درصد تجهیزات، بیرونی و در فضای باز قرار دارند که تابش مستقیم آفتاب به صورت مستمر و جذب گرمای محیط، سبب افزایش تلفات می‌شود و به دنبال آن کاهش راندمان دستگاه پیش خواهد آمد.
معاون برنامه‌ریزی و تحقیقات شرکت برق منطقه‌ای خوزستان خاطرنشان می‌کند: طبق استانداردهای وزارت نیرو، عمر مفید تجهیزات 35 سال است، این در حالی است که تجهیزات برق خوزستان قدیمی است و گاه قدمت آنها تا 50 سال نیز می‌رسد. گاهی نیز از این تجهیزات قدیمی بیشترین بارگیری (تا 98 درصد) می‌شود که البته برای ترانس مضر بوده. همچنین گرد و غبار از دیگر عواملی است که باعث آسیب رسیدن به تجهیزات می‌شود. به طور مثال، هنگامی که گرد و غبار شدید در استان پیش می‌آید، یک نیروگاه که هر سه ماه یک بار فیلتراسیون خود را عوض می‌کند، مجبور می‌شود در روز یکبار این کار را انجام دهد.
زرگر در تشریح علت قطعی‌های برق می‌گوید: توسعه و تعمیرات شبکه، جابه‌جایی بار به منظور متعادل کردن شبکه و همچنین اتفاقات و حوادثی که به طور پیش‌بینی نشده، اتفاق می‌افتند عمده علل قطعی‌های برق است. اعزام اکیپ برق و تشخیص علت قطعی ترانس و نوع قطعی و پس از آن برطرف کردن مشکل، زمان‌بر است و قبل از پایان این مراحل عملا نمی‌توان برق را وصل کرد. به همین دلیل است که قطعی‌های برق عملا طول کشیده و باعث آزار مردم استان می‌شود.

*رشد 18درصدی مصرف برق
با آغاز تیرماه به عنوان نخستین ماه تابستان، گرمای هوا در برخی شهرها و نقاط گرمسیر از جمله خوزستان نیز رو به افزایش رفته و این افزایش دما باعث رشد هشت درصدی مصرف برق در کشور شده است، به طوری که متوسط مصرف برق در تابستان تازه آغاز شده امسال از مرز 39 هزار مگاوات گذشته که در مقایسه با متوسط تابستان 88 بیش از 6 هزار مگاوات افزایش نشان می‌دهد.
نگاهی به روند پیش رو در روزهای آینده نشان می‌دهد گرمای هوا در برخی استان‌ها مانند بوشهر، خوزستان، هرمزگان، مازندران و اصفهان رو به افزایش است و همین مسئله، زنگ هشدار را برای مسئولان نسبت به رشد مصرف برق و برنامه‌ریزی برای جلوگیری از آن به صدا درآورده است.
مجید نامجو وزیر نیرو در سفر اخیر خود به خوزستان برای افتتاح پست‌های برق در اهواز و دزفول با اشاره به اینکه مصرف برق در حال حاضر در سطح کشور هشت درصد و در سطح استان خوزستان 18 درصد رشد داشته است، گفت: کشور در ایام بهار به طور غافلگیر‌کننده‌ای دچار گرمای زودرس شد.
به گفته وزیر نیرو، با وجود این غافلگیری، متولیان صنعت برق در کشور به خوبی و بدون برنامه از پیش تعیین شده توانستند این شرایط را مدیریت کنند.
به گفته وی، کشور طی 70 سال گذشته چنین گرمایی را طی چند روز متوالی به خود ندیده بود.
این عضو هیئت دولت بر تامین شرایط مطلوب از نظر آب و برق در خوزستان تاکید کرده و اظهار داشته است: وزارت نیرو بیشترین سرمایه‌گذاری خود را در خوزستان انجام داده و این یعنی استان خوزستان در حال توسعه و پیشرفت است.
معاون برق و انرژی نامجو نیز در این سفر اعلام کرده بود: با توجه به برخورداری از توان متخصص در بدنه وزارتخانه به ویژه در استان خوزستان قادر به مدیریت مصرف برق و مهار بحرانی‌ترین شرایط در این زمینه هستیم.
محمد بهزاد رشد 18درصدی مصرف برق در کشور را یادآور شده و گفت: همین حالت در کانادا و بخشی از آمریکا در سال 2003 اتفاق افتاد و باعث از بین رفتن شبکه برق و خاموشی چند ساعته شد ولی با وجود چنین مشکلی در کشور آماده‌ایم در شرایط بحرانی نیز آن را مهار کنیم.
وی همچنین از سرمایه‌گذاری 4 هزار و 720میلیارد ریالی برای توسعه شبکه برق خوزستان خبر داده و اظهار داشت: از شهریور ماه سال گذشته تاکنون 38پست برق به ظرفیت 3 هزار و 670مگاولت آمپر و 588کیلومتر مدار در این استان ایجاد و وارد شبکه سراسری شده است.
بهزاد با بی نظیر خواندن اقدامات صورت گرفته در خوزستان و دیگر نواحی کشور بیان داشت: تمامی تلاش‌های انجام شده تا برق مصرفی مردم به موقع تامین شود اما آنها نیز باید صرفه‌جویی لازم را انجام دهند تا از برق به نحو مناسبی استفاده شود.

* تیر صرفه‌جویی به سوی اماکن تجاری
پس از اعمال محدودیت ساعت کاری و تاکید بر خاموش کردن چراغ‌های اضافی، الزام به استفاده از لامپ‌‌های کم مصرف در ادارات و مدیریت مصرف برق در سازمان‌ها و نهادهای دولتی و غیردولتی، آخرین حربه برای کاهش مصرف برق در بخش خصوصی، اصناف و بازاریان هستند.
در سال گذشته با اعمال محدویت زمان کاری و الزام به تعطیلی مغازه‌ها و بازارها به ویژه در هسته مرکزی شهر از ساعت 22، این برنامه آغاز شد. ابتدا به دلیل زیربار نرفتن صاحبان فروشگاه‌ها و بازاریان، در چند نوبت شرکت توزیع نیروی برق اهواز راس ساعت اعلام شده اقدام به خاموشی گسترده اجباری در محدوده بازار در هسته مرکزی شهر اهواز کرد و امسال نیز با روند تدریجی گرمای هوا و افزایش مصرف برق، این راهکار بار دیگر مطرح شده است.
استاندار خوزستان در نشست اخیر تامین برق استان با تاکید بر اینکه استان خوزستان دارای وضعیتی حاد است، گفت: اگر در برخی از اماکن مانند اماکن تجاری پیک مصرف در ساعاتی بالا می‌رود، اعلام شود تا برای پایان‌کار این اماکن ساعتی مشخص و تعیین شود.
سید‌جعفر حجازی با اشاره به میزان مصرف برق در استان خوزستان در روزهای گذشته افزود: در حال حاضر و برای کوتاه‌مدت، روند افزایش مصرف آب برای تامین برق نگران‌کننده است.
استاندار خوزستان تاکید کرده بود: استان خوزستان از اقلیم گرم برخوردار است و باید کوشید تا فرهنگ مصرف بهینه را به مردم یاد داد و در این باره باید فرهنگ‌سازی کرد.
جالب است اگر در شب مردم عادی و مشترکان خانگی بودند که می‌توانستند با فرهنگ‌سازی رسانه‌ها از مصرف برق بکاهند، حالا در ساعات اوج مصرف برق در روز این مشترکان خانگی نیستند که بار مصرف برق را به تنهایی به دوش می‌کشند، بلکه ادارات، اصناف و مغازه‌ها هم هستند که با استفاده بی‌رویه از برخی لوازم پرمصرف برقی مانند کولرهای گازی و البته استفاده از وسایل اداری قدیمی که از راندمان مصرف برق بسیار پایینی برخوردارند و البته آشنا نبودن با فرهنگ درست استفاده از برخی تجهیزات، به نقش اول این سناریوی جدید تبدیل شده‌اند. این مسئله‌ای است که به شدت مسئولان کشور را هم نگران کرده‌ است.
به نظر می‌رسد تا زمانی که برنامه‌های خوب، ولی بلندپروازانه وزارت نیرو برای حمایت از تجهیزات برقی کم‌مصرف، مثل کولرهایی که با انرژی خورشیدی و یا گاز شهری کار می‌کنند به نتیجه برسد و تا زمانی که ادارات دولتی و غیردولتی به این نتیجه برسند که تعویض تجهیزات برقی پرمصرف با کم‌مصرف هزینه‌ای کمتر از هزینه پرداختی فیش برق برایشان خواهد داشت، بازهم تنها می‌توان به نقش رسانه‌ها و رسالت بزرگ فرهنگ‌سازیشان دل‌خوش کرد تا مردم را با فرهنگ صحیح مصرف برق در تمام ساعات شبانه‌روز آشنا کنند.