در شرایطی که جهان در حال تجربه بزرگترین بحران تاریخ اقتصاد مدرن است، شاید وضعیت کشور ایران قابل تاملتر باشد، زیرا هم در حال تجربه بحران یاد شده است و هم در حال گذار به سمت مرحله جدیدی از شرایط اقتصادی که در آن اقتصاد چندین ساله دولتی جای خود را به بخش خصوصی خواهد داد و از سوی دیگر زمزمه های اجرای طرح تحول اقتصادی در دوره حساس فعلی، شرایط بسیار پیچیده و خاصی را در کشور ایجاد کرده است، زیرا نبود مدیریت صحیح و مناسب برای ایجاد بسترهای لازم و کنترل پیامدهای وقوع هر کدام از مراحل یاد شده، منجر به بروز بحرانی جدیتر در اقتصاد آسیبپذیر کشور خواهد شد.
باید متوجه بود که اقتصاد بنا به ماهیت خود دارای رکود و رونق است که با عنوان چرخههای تجاری تعریف میشوند و میتوان گفت زمانی که هر کدام از این چرخهها از حد متعارف خود تجاوز کنند، بحران ایجاد شده است.
بحران مالی آمریکا نیز که اکنون دیگر تبدیل به بحرانی جهانی شده است از بازار رهنی این کشور آغاز شد و شاخصه بارز آن کاهش نقدینگی در سیستم بانکی و اعتباری است که منجر به افت شاخصهای مهم دنیا و ورشکستگی مالی شرکتهای بزرگ اقتصادی شد.
متاسفانه به نظر میرسد وجود برخی نگاههای خوشبینانه که اقتصاد کشور ایران را متاثر از این بحران جهانی نمیدانند، اجازه نداده است که عواقب این بحران در اقتصاد کشور به صورت جدی بررسی شود، در صورتی که این بحران مانند بسیاری از کشورهای دنیا در حال تسری به اقتصاد ایران نیز هست و کاهش چشمگیر قیمت نفت، اکنون نخستین و اصلیترین تاثیر این بحران در اقتصاد کشور ما محسوب میشود، زیرا با کاهش قیمت نفت درآمد دولت نیز حدود 90 درصد کاهش خواهد یافت و دولت توان تامین بودجه مورد نیاز پروژههای سرمایهگذاری و عمرانی را از دست خواهد داد و در ادامه دچار کسری هنگفت بودجه خواهد شد که نخستین تاثیر این شرایط بر میزان صادرات کشور خواهد بود.
بنابراین اقدام جدی برای کنترل آثار سوء این بحران بر اقتصاد کشور باید توجه به مدیریت درآمدهای ارزی باشد.
در چنین شرایط حساسی، زمزمه اجرای طرح تحول اقتصادی که باعث اختصاص درآمد ارزی به طرحهایی غیر تولیدی مانند پرداخت نقدی یارانهها میشود، بسیار نگران کننده است زیرا پیامدهای وخیمی برای اقتصاد کشور خواهد داشت و سبب بروز رکود تورمی خواهد شد.
در صورتیکه با اقدامی آگاهانه میتوان تصمیم گیریهای جدید و تجربه نشده را به زمان مناسبتری موکول کرد و در شرایط خاص اقتصادی فعلی با مدیریت بهتر درآمد ارزی و اختصاص آن به تهیه مواد اولیه و تجهیزات مدرن کاری به سلامت از این بحران پیش آمده عبور کرد.
در شرایط فعلی توجه جدی، مدیریت مقتدر و نگاهی هشیارانه حتی میتواند این بحران را به فرصتی مغتنم برای کشوری مانند ایران تبدیل کند و این همان فرصت سازی است که در شرایط بحران جهانی جلب سرمایهگذاری و رشد اقتصادی را برای کشوری مانند هند به ارمغان آورده است.
رسیدن به چنین شرایطی در کشور نیازمند برخی بسترها است و در همین ارتباط اجرای اصل 44 قانون اساسی و آزادسازی اقتصادی در راستای آن و در ادامه مدیریت صحیح واردات و صادرات، شفاف سازی قوانین کسب و کار و سرمایهگذاری از جمله شرایطی است که سبب جلب نظر و اعتماد سرمایهگذاران خارجی به اقتصاد کشور ایران و البته استفاده و فرصتسازی هوشمندانه از شرایط پیش آمده فعلی است
